“VERDUURZAMING BEGINT BIJ DE KLEINE PIONIERS.”

Ywe van Tony's Chocolonely vertelt dat grote bedrijven wel móeten volgen als de kleine succesvol worden met duurzame en eerlijke producten

DIT IS: YWE JAN FRANKEN

Ywe richt zich als Serious Farmer Accelerator bij Tony's Chocolonely op de cacaoproductiviteit en het verhogen van het inkomen van boeren. Eerder deed hij ervaring op met werk in Afrika in de bio-energie en werkte hij vijf jaar als Program Manager Sustainable Cocoa bij Cargill Cocoa and Chocolate.

Wat is er aan de hand in de cacaosector?

Ywe: “Tony's Chocolonely wil laten zien dat chocolade maken anders kan. En dat is ook nodig. De industrie is ongelijk verdeeld en de wereldmarktprijs is lager dan goed is voor een gezonde cacaosector. Daardoor zijn er verschillende maatschappelijke kosten die niet worden meegenomen in de marktprijs. Denk aan het gebruik van water in droge gebieden, watervervuiling door pesticidegebruik, verlies van biodiversiteit en het afbranden van bossen voor nieuwe cacaoplantages. En dan heb je allerlei sociale problemen, zoals armoede bij de plantagehouders en mensen die op de cacaovelden werken. En kinderarbeid. De mensen in gebieden waar cacao wordt geproduceerd, zijn vaak straatarm. Gezinnen hebben nauwelijks geld voor basisbehoeften als gezondheidzorg, school, hygiëne en een dak boven het hoofd. Deze armoede heeft moderne slavernij en kinderarbeid tot gevolg. Investeringen om de productie van cacao op peil te houden of te verduurzamen worden niet of nauwelijks gedaan met de huidige lage cacaoprijs. Je ziet daardoor ook een achteruitgang in de productie. En er zijn plantenziektes. Als reactie daarop gaan producenten vaak meer chemische middelen gebruiken, maar daarmee krijg je weer meer verlies aan biodiversiteit en bodemvruchtbaarheid, wat de kans op ziektes alleen maar groter maakt.”

“Investeringen om te verduurzamen worden niet of nauwelijks gedaan met de huidige lage cacaoprijs. Je ziet daardoor een achteruitgang in de productie.”
Ywe Jan Franken / Tony's Chocolonely
“We hebben een minimumprijs nodig om een leefbaar inkomen te garanderen. Maar dat gaat niet vanzelf. Daar is wetgeving voor nodig van bijvoorbeeld de EU.”
Ywe Jan Franken / Tony's Chocolonely

Wat doet Tony's Chocolonely eraan om dit te verbeteren?

Ywe: “Tony’s Chocolonely werkt samen met zes partnercoöperaties en ongeveer 10.000 boeren met zo’n 12.000 cacaoplantages in Ivoorkust en Ghana. We werken volgens vijf samenwerkingsprincipes voor slaafvrije cacao. Eén van die principes is dat wij een hogere prijs betalen dan de marktprijs. Naast de fairtradepremie krijgen cacaoboeren een additionele ‘Tony’s premium’ waarmee ze een leefbaar inkomen kunnen verdienen. Ook werken we aan gezonde plantages met een goede opbrengst. We zijn nu bijvoorbeeld schaduwbomen aan het plaatsen. We willen van vijf schaduwbomen naar minimaal achttien schaduwbomen per hectare, op alle plantages van boeren waar we mee werken. Die bomen zorgen ervoor dat er op een natuurlijke manier meer mineralen en andere nutriënten beschikbaar komen voor de cacaobomen. De bodem wordt ook minder droog en het zorgt voor meer biodiversiteit. Daar zijn investeringen voor nodig, maar consumenten zijn absoluut bereid iets meer te betalen. Als morgen alle chocola vijf cent duurder is, dan kopen ze die reep voor vijf cent meer. Daar ligt het probleem niet. Dat zie je ook aan het succes van Tony’s Chocolonely. Andere chocoladebedrijven zouden deze investeringen dus ook kunnen doen. Wij zijn op dit moment de grootste in Nederland met een behoorlijk marktaandeel. Ook in de VS, Engeland en Duitsland zijn we stappen aan het zetten met ons Tony’s Chocolonely-assortiment. En een aantal retailers, zoals Albert Heijn, neemt ons ‘open chain’-model over voor hun huismerkrepen, of geven hun eigen invulling aan dit concept, zoals Lidl.”

Wat moet er verder gebeuren?

Ywe: “We moeten de hele sector meekrijgen naar een meer duurzaam, sociaal en transparant model. Dat betekent een level playing field om te komen tot een minimumprijs die nodig is om een leefbaar inkomen te garanderen. Maar dat gaat niet vanzelf. Daar is wetgeving voor nodig van bijvoorbeeld de EU. De grote cacao- en chocoladebedrijven zitten daar niet op te wachten en hebben een enorme lobbykracht. Voor die grote cacaobedrijven is de huidige situatie gunstig. Zij hebben geïnvesteerd in grote fabrieken en efficiënte productielijnen. Alles draait om grote volumes en daarmee om die lage cacaoprijs. Als één bedrijf als enige de prijs verhoogt, verliest het omzet aan de concurrentie. Met die enorme fabrieken, hoge overheadkosten en aandeelhouders is dat een risico. Het zal dus moeten beginnen bij de kleinere pioniers. Hoe succesvoller wij zijn, hoe meer navolging.”

“Als morgen alle chocola vijf cent duurder is, dan kopen consumenten die reep voor vijf cent meer.”
Ywe Jan Franken / Tony's Chocolonely
“ALS KLANT BETAAL JE MAAR TIEN CENT MEER VOOR EEN DUURZAME CHOCOLADEREEP.”
Roland Waardenburg / inclsve

ROLAND WAARDENBURG / FOUNDING PARTNER INCLSVE

Hoe zit het met chocolade in de supermarkt?

Roland: “In de cacaosector is leefbaar inkomen een groot probleem. De wereldmarktprijs bepaalt wat er wordt betaald en houdt geen rekening met het inkomen van boeren. Boeren verdienen dan nog minder dan vijftig procent van wat ze eigenlijk zouden moeten verdienen om een gemiddeld gezin te onderhouden. Tony’s Chocolonely en Lidl nemen als merkeigenaren zelf verantwoordelijkheid en betalen extra om het gat te dichten. Dat werkt het best om het probleem met leefbaar inkomen aan te pakken. De inkoop van cacao wordt dan gekoppeld aan een specifieke coöperatie of groep boeren binnen die coöperatie, en die boeren profiteren van een extra ‘leefbaar inkomen’-premie op de marktprijs. Het prijsverschil voor de klant is maximaal tien cent per reep. Het succes van de genoemde merken laat zien dat de consument best bereid is om dat te betalen. Die meerprijs gaat met het model van Tony’s Chocolonely en Lidl ook direct naar de boer. Bij merken die nu nog op de wereldmarkt cacao inkopen is dat een ander verhaal. Daar gaat het inkomen van de boer op en neer met de golfbewegingen van de markt.”

Wat moet er gebeuren?

“De mate waarin grote merken en supermarkten een leidende rol nemen hangt erg af van het management. Durven ze stappen te zetten of zijn ze vooral bezig met het vermijden van risico’s? Lidl, de grootste retailer van Europa, durft te kiezen voor duurzaamheid. Ze pakken dat wel gefaseerd aan, want als je ineens heel veel inkoopt aan fair trade, biologisch en lokaal geproduceerd voedsel ontstaat er te veel druk op de inkoop. Als je stappen neemt in duurzame productie, bijvoorbeeld de introductie van leefbaar inkomen, moet je je bewust zijn van de consequenties op de prijs op consumentenniveau. Als dat bij een paar cent blijft, dan is de kans heel groot dat mensen het gewoon kopen. Zeker als de keuze beperkt blijft. Bij te veel keuze gaan ze toch eerder voor het goedkoopste. Dat is dan ook een verantwoordelijkheid die supermarkten kunnen nemen. En daarmee zorgen ze er dan voor dat de mensen aan de productiekant ook een menswaardig bestaan kunnen opbouwen.”

Nieuwsgierig naar koffie en thee?

MEER WETEN OVER DIT ONDERZOEK?

Volg MVO Nederland op Twitter of LinkedIn, of neem contact op:

contact@mvonederland.nl

+31 (0)30 2305600